1. Τι είναι ο Τομέας

Ο Τομέας Ηλεκτρονικής, Ηλεκτρολογίας και Αυτοματισμού ανήκει στη Β΄ τάξη των ΕΠΑΛ. Απευθύνεται σε μαθητές που ενδιαφέρονται να αποκτήσουν τεχνικές και επαγγελματικές γνώσεις γύρω από:

• τον ηλεκτρισμό,
• τις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις,
• τα ηλεκτρονικά κυκλώματα,
• τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές,
• τις τηλεπικοινωνίες,
• τους αυτοματισμούς,
• τα συστήματα ελέγχου,
• τις ηλεκτρικές μηχανές,
• τα βιομηχανικά συστήματα,
• τα συστήματα ασφαλείας,
• τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας,
• τη ρομποτική και τις σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες.

Ο μαθητής δεν περιορίζεται στη θεωρία. Μεγάλο μέρος της εκπαίδευσης έχει εργαστηριακό χαρακτήρα, ώστε να αποκτήσει πρακτικές δεξιότητες.

2. Η βασική φιλοσοφία του Τομέα

Ουσιαστικά ο τομέας χωρίζεται σε τρεις μεγάλες τεχνολογικές περιοχές:

Α. Ηλεκτρολογία

Ασχολείται με την παραγωγή, μεταφορά, διανομή και χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο μαθητής μαθαίνει, μεταξύ άλλων:

• ηλεκτρικές εγκαταστάσεις,
• πίνακες ηλεκτρικών εγκαταστάσεων,
• καλωδιώσεις,
• ηλεκτρικές προστασίες,
• γειώσεις,
• ηλεκτρικές μηχανές,
• κινητήρες,
• μετασχηματιστές,
• βιομηχανικές εγκαταστάσεις,
• φωτοβολταϊκά,
• ηλεκτρολογικές μετρήσεις.

Β. Ηλεκτρονική

Εδώ το αντικείμενο μετακινείται από την «ισχυρή» ηλεκτρική ενέργεια στα ηλεκτρονικά συστήματα.

Ο μαθητής γνωρίζει:

• ηλεκτρονικά κυκλώματα,
• αντιστάσεις,
• πυκνωτές,
• διόδους,
• τρανζίστορ,
• ολοκληρωμένα κυκλώματα,
• ψηφιακά ηλεκτρονικά,
• μικροελεγκτές,
• αισθητήρες,
• τροφοδοτικά,
• συστήματα επικοινωνίας,
• υπολογιστικά συστήματα.

Γ. Αυτοματισμός

Είναι ίσως το πιο σύγχρονο κομμάτι του τομέα.

Ο αυτοματισμός αφορά συστήματα τα οποία μπορούν να αντιλαμβάνονται, να αποφασίζουν και να ενεργούν χωρίς συνεχή ανθρώπινη παρέμβαση.

Παραδείγματα:

• αυτόματες πόρτες,
• ανελκυστήρες,
• βιομηχανικές γραμμές παραγωγής,
• αντλιοστάσια,
• συστήματα θέρμανσης,
• συστήματα κλιματισμού,
• έξυπνα σπίτια,
• PLC,
• ρομποτικά συστήματα,
• συστήματα ελέγχου.

3. Τι μαθαίνει ένας μαθητής στη Β΄ τάξη

Στη Β΄ τάξη ο μαθητής γνωρίζει τον γενικό τεχνικό κορμό του τομέα.

Στόχος είναι να αποκτήσει βασικές γνώσεις που θα του επιτρέψουν στη Γ΄ τάξη να προχωρήσει στην αντίστοιχη ειδικότητα.

Ενδεικτικά αντικείμενα:

Ηλεκτροτεχνία

Ο μαθητής μαθαίνει:

• βασικές έννοιες ηλεκτρισμού,
• τάση,
• ένταση,
• αντίσταση,
• ισχύ,
• ενέργεια,
• νόμο του Ohm,
• ηλεκτρικά κυκλώματα,
• συνεχές και εναλλασσόμενο ρεύμα,
• ηλεκτρικές μετρήσεις.

Για παράδειγμα:

U = R × I

όπου:

• U = τάση,
• R = αντίσταση,
• I = ένταση ρεύματος.

4. Ηλεκτρικές εγκαταστάσεις

Ένα σημαντικό κομμάτι της εκπαίδευσης είναι η κατασκευή και κατανόηση ηλεκτρικών εγκαταστάσεων.

Ο μαθητής μαθαίνει να αναγνωρίζει και να χρησιμοποιεί:

• καλώδια,
• διακόπτες,
• ασφάλειες,
• ρελέ,
• μικροαυτόματους,
• ρελέ διαφυγής,
• ηλεκτρικούς πίνακες,
• γειώσεις,
• φωτιστικά,
• πρίζες.

Μαθαίνει επίσης να διαβάζει ηλεκτρολογικά σχέδια.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί ο τεχνικός πρέπει να μπορεί να δει ένα σχέδιο και να καταλάβει πώς πρέπει να κατασκευαστεί ή να επισκευαστεί η εγκατάσταση.

5. Ηλεκτρικές μηχανές

Ένα άλλο σημαντικό αντικείμενο είναι οι ηλεκτρικές μηχανές.

Οι μαθητές γνωρίζουν:

• ηλεκτρικούς κινητήρες,
• γεννήτριες,
• μετασχηματιστές,
• κινητήρες συνεχούς ρεύματος,
• ασύγχρονους κινητήρες,
• μονοφασικούς και τριφασικούς κινητήρες.

Για παράδειγμα, ένας τριφασικός κινητήρας χρησιμοποιείται ευρύτατα σε:

• εργοστάσια,
• αντλίες,
• ανεμιστήρες,
• μηχανήματα,
• ανελκυστήρες,
• βιομηχανικές εγκαταστάσεις.

6. Ηλεκτρονικά

Στα ηλεκτρονικά ο μαθητής περνά από τα απλά κυκλώματα στα πιο σύνθετα ηλεκτρονικά συστήματα.

Μαθαίνει να αναγνωρίζει και να χρησιμοποιεί εξαρτήματα όπως:

• αντιστάσεις,
• πυκνωτές,
• πηνία,
• διόδους,
• LED,
• τρανζίστορ,
• ολοκληρωμένα κυκλώματα,
• αισθητήρες.

Παράλληλα μαθαίνει να χρησιμοποιεί εργαστηριακά όργανα:

• πολύμετρο,
• παλμογράφο,
• τροφοδοτικό,
• γεννήτρια σημάτων.

7. Ψηφιακά ηλεκτρονικά

Σήμερα τα ηλεκτρονικά δεν περιορίζονται στα αναλογικά κυκλώματα.

Οι μαθητές έρχονται σε επαφή με:

• δυαδικό σύστημα,
• λογικές πύλες,
• AND,
• OR,
• NOT,
• NAND,
• NOR,
• ψηφιακά κυκλώματα,
• flip-flops,
• μετρητές,
• μικροεπεξεργαστές,
• μικροελεγκτές.

Αυτό αποτελεί τη βάση για πιο σύγχρονες εφαρμογές.

8. Αυτοματισμοί

Ο αυτοματισμός συνδέει την ηλεκτρολογία με την ηλεκτρονική και την πληροφορική.

Ένα απλό παράδειγμα:

Ένας αισθητήρας ανιχνεύει ότι υπάρχει άνθρωπος σε έναν χώρο.

Ο αυτοματισμός μπορεί να:

ανιχνεύσει → επεξεργαστεί → αποφασίσει → ενεργοποιήσει

και έτσι να ανάψει αυτόματα τα φώτα.

Στη βιομηχανία τα συστήματα αυτά γίνονται πολύ πιο σύνθετα.

9. PLC

Ένα από τα σημαντικότερα αντικείμενα στον σύγχρονο αυτοματισμό είναι το PLC – Programmable Logic Controller.

Το PLC είναι ένας προγραμματιζόμενος βιομηχανικός ελεγκτής.

Μπορεί να ελέγχει:

• κινητήρες,
• αντλίες,
• βαλβίδες,
• φωτισμό,
• μηχανήματα,
• γραμμές παραγωγής.

Ο μαθητής μαθαίνει τη λογική του προγραμματισμού ενός αυτοματισμού.

Για παράδειγμα:

Πατάω START → ξεκινά ο κινητήρας

Πατάω STOP → σταματά ο κινητήρας

Ενεργοποιείται αισθητήρας → εκτελείται συγκεκριμένη ενέργεια.

10. Ρομποτική

Η ρομποτική αποτελεί φυσική συνέχεια των αυτοματισμών.

Ένα ρομποτικό σύστημα μπορεί να αποτελείται από:

• αισθητήρες,
• κινητήρες,
• ελεγκτή,
• λογισμικό,
• μηχανικά μέρη.

Οι εφαρμογές περιλαμβάνουν:

• βιομηχανικά ρομπότ,
• αυτόματες γραμμές παραγωγής,
• συστήματα διαλογής,
• αποθήκες,
• AGV/AMR,
• αυτοματοποιημένα συστήματα.

11. Τηλεπικοινωνίες και δίκτυα

Ο τομέας έχει επίσης σχέση με τις επικοινωνίες.

Ο μαθητής μπορεί να γνωρίσει:

• τηλεφωνικά δίκτυα,
• δίκτυα υπολογιστών,
• καλωδιώσεις,
• οπτικές ίνες,
• ασύρματες επικοινωνίες,
• συστήματα μετάδοσης,
• κεραίες,
• ηλεκτρονικά συστήματα επικοινωνίας.

Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο στη σημερινή εποχή, όπου σχεδόν όλες οι εγκαταστάσεις συνδέονται μεταξύ τους.

12. Συστήματα ασφαλείας

Άλλο σημαντικό πεδίο είναι τα ηλεκτρονικά συστήματα ασφαλείας.

Για παράδειγμα:

• συναγερμοί,
• ανιχνευτές κίνησης,
• αισθητήρες,
• πυρανίχνευση,
• έλεγχος πρόσβασης,
• θυροτηλεόραση,
• κάμερες,
• συστήματα ελέγχου.

13. Έξυπνο σπίτι – Smart Home

Ο σύγχρονος ηλεκτρολόγος/τεχνικός αυτοματισμών ασχολείται πλέον και με το smart home.

Ένα έξυπνο σπίτι μπορεί να ελέγχει:

• φωτισμό,
• θέρμανση,
• κλιματισμό,
• ρολά,
• πόρτες,
• συναγερμό,
• κατανάλωση ενέργειας.

Ο χρήστης μπορεί να ελέγχει πολλά από αυτά μέσω:

κινητού → Internet → συστήματος αυτοματισμού.

14. Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Ιδιαίτερα σημαντικός τομέας είναι τα φωτοβολταϊκά.

Ο μαθητής μπορεί να γνωρίσει:

• φωτοβολταϊκά πάνελ,
• inverter,
• μπαταρίες,
• ρυθμιστές φόρτισης,
• ηλεκτρικές συνδέσεις,
• ενεργειακά συστήματα,
• αυτοπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών και των συστημάτων αποθήκευσης δημιουργεί σημαντικές ανάγκες σε τεχνικό προσωπικό.

15. Τι γίνεται στη Γ΄ τάξη

Στη Γ΄ τάξη ο μαθητής δεν παραμένει πλέον στον γενικό τομέα.

Επιλέγει ειδικότητα.

Οι ειδικότητες που λειτουργούν εξαρτώνται και από το ΕΠΑΛ και από το σχολικό έτος, καθώς δεν λειτουργούν όλες οι ειδικότητες σε κάθε σχολείο.

Ενδεικτικά, ο χώρος περιλαμβάνει ειδικότητες όπως:

⚡ Τεχνικός Ηλεκτρολογικών Συστημάτων, Εγκαταστάσεων και Δικτύων

Αφορά κυρίως:

• ηλεκτρικές εγκαταστάσεις,
• ηλεκτρικούς πίνακες,
• ηλεκτρολογικά δίκτυα,
• κινητήρες,
• αυτοματισμούς,
• βιομηχανικές εγκαταστάσεις,
• φωτοβολταϊκά.

📡 Τεχνικός Ηλεκτρονικών και Υπολογιστικών Συστημάτων, Εγκαταστάσεων, Δικτύων και Τηλεπικοινωνιών

Περιλαμβάνει:

• ηλεκτρονικά,
• υπολογιστικά συστήματα,
• δίκτυα,
• τηλεπικοινωνίες,
• ηλεκτρονικές εγκαταστάσεις,
• συστήματα ασφαλείας,
• ψηφιακά συστήματα.

🤖 Τεχνικός Αυτοματισμού

Ασχολείται περισσότερο με:

• PLC,
• βιομηχανικούς αυτοματισμούς,
• αισθητήρες,
• ηλεκτροκινητήρες,
• συστήματα ελέγχου,
• ρομποτική,
• βιομηχανικές εγκαταστάσεις.

16. Τι εργαστήρια χρησιμοποιεί ο μαθητής

Ο εργαστηριακός χαρακτήρας είναι από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του ΕΠΑΛ.

Σε ένα εργαστήριο μπορεί να υπάρχουν:

• πάγκοι ηλεκτρολογίας,
• ηλεκτρικοί πίνακες,
• κινητήρες,
• PLC,
• ηλεκτρονικές πλακέτες,
• τροφοδοτικά,
• πολύμετρα,
• παλμογράφοι,
• γεννήτριες σημάτων,
• υπολογιστές,
• εκπαιδευτικά ρομπότ,
• αισθητήρες,
• συστήματα αυτοματισμού.

Ο μαθητής δεν μαθαίνει μόνο «τι είναι ένα ρελέ», αλλά μπορεί να μάθει και πώς συνδέεται και πώς χρησιμοποιείται.

17. Τι επαγγέλματα μπορεί να κάνει

Ανάλογα με την ειδικότητα και τα επαγγελματικά δικαιώματα, ένας απόφοιτος μπορεί να κινηθεί σε πολλούς τομείς.

Ηλεκτρολογικά

• ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις,
• συντήρηση εγκαταστάσεων,
• βιομηχανία,
• οικοδομές,
• φωτοβολταϊκά,
• ηλεκτρικοί πίνακες,
• ηλεκτροκινητήρες.

Ηλεκτρονικά

• επισκευές ηλεκτρονικών,
• συστήματα ασφαλείας,
• τηλεπικοινωνίες,
• ηλεκτρονικές εγκαταστάσεις,
• υπολογιστικά συστήματα.

Αυτοματισμοί

• βιομηχανία,
• PLC,
• γραμμές παραγωγής,
• αντλιοστάσια,
• βιομηχανικά μηχανήματα,
• ρομποτική,
• συστήματα ελέγχου.

Δίκτυα

• εγκατάσταση δικτύων,
• δομημένη καλωδίωση,
• τηλεπικοινωνίες,
• υποστήριξη δικτύων.

18. Πού μπορεί να εργαστεί

Ένας απόφοιτος μπορεί να βρει απασχόληση σε:

• τεχνικές εταιρείες,
• βιομηχανίες,
• εργοστάσια,
• εταιρείες ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων,
• εταιρείες αυτοματισμού,
• εταιρείες τηλεπικοινωνιών,
• εταιρείες πληροφορικής,
• εταιρείες security,
• εταιρείες φωτοβολταϊκών,
• εταιρείες συντήρησης,
• ξενοδοχεία,
• νοσοκομεία,
• δημόσιους οργανισμούς,
• ενεργειακές εταιρείες.

Μπορεί επίσης, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να εξελίξει την επαγγελματική του δραστηριότητα και να εργαστεί ως ελεύθερος επαγγελματίας/τεχνικός.

 

Ειδικότητα: Τεχνικός Ηλεκτρονικών και Υπολογιστικών Συστημάτων, Εγκαταστάσεων, Δικτύων και Τηλεπικοινωνιών